امروز
گروه خبري : هرمزگان در فضای مجازی
تاريخ انتشار : 1398/01/24 - 16:41 كد :2090
بحران های طبیعی؛ رسانه های شهروندی و آلودگی اطلاعاتی*
خبر هرمزگان- امروزه روزنامه نگاری شهروندی در تلفیق و هم پیوستگی با فضای مجازی، رسانه های شهروندی را پدید آورده اند.

امروزه روزنامه نگاری شهروندی در تلفیق و هم پیوستگی با فضای مجازی، رسانه های شهروندی را پدید آورده اند.

رسانه‌های شهروندی گونه جدیدی از تولید تا مصرف اطلاعات واخبار را خلق کرده اند. روزنامه‌نگاری شهروندی با تجهیز و همقرانی با رسانه‌های مجازی، فاصله تولید تا مصرف اطلاعات را به صفر رسانده است و اقسام اطلاعات از لحظه تهیه تا موقع توزیع و حتی مصرف ،گاه زمان چندثانیه ای را می پیماید.

رسانه های مجازی، وب بنیاد و وب پایه اند و بر بستر اینترنت و نت معنا و مفهوم پیدا می کنند که نتیجه غایی آن، تولید و انباشت حجم وسیع اطلاعات پراکنده به شکل های متفاوت نوشتاری، تصویری و صوتی و هم آمیخته (مولتی مدیا) است که می‌تواند ابعاد یک رویداد و ماجرای اتفاق افتاده را در ابعادی وسیع  ودر حین حال ریز و جزیی به نمایش گذارد.

در حوادث چند هفته گذشته سیل وطغیان رودخانه ها و سرریز سدها و …در جاهای مختلف کشور از گلستان تا فارس و لرستان و خوزستان؛ رسانه های شهروندی از زمان و درون حادثه و در دل رویداد در حال وقوع به طور دقیق و بسان شاهد عینی توانستند آنچه را روی داده از نظرهای مختلف نشان دهند.

اما علی رغم قدرت قابل درک و سیطره انداز رسانه های شهروندی، تهدید جدیی که اینگونه رسانه ها را با آفت جدی رو درو می سازد “آلودگی اطلاعاتی” است.

رسانه های رسمی و کلاسیک از قبیل شبکه های تلویز یونی، روزنامه ها و…از طریق مجاری و دروازه های خاص و دقیقی کنترل می شوند، سردبیری، نظارت و پایش بر اینگونه رسانه ها با توجه به “لزوم جوابگویی قانونی ” موضوعی حیاتی و حتی حیثیتی است و “ویراستاری محتوایی و صوری ” با این منطق ساختاری همراه است تا ” اعتبار منبع ” زایل نشده  و “اعتماد مخاطب ” خدشه دار آسیب نبیند و اجزای نظارتی به طور مستمر بر حفظ این دو عامل موثر تاکید و وسواس به خرج می دهند.

تاکید بر معتبر بودن منبع و دقیق بودن اطلاعات و صحت آن، سرعت چرخش اطلاعات را کند می کند. در رسانه های شهروندی برآمده از فضای مجازی، روند و رویه “ویراستاری ” حذف شده و یا بسیار شخصی و سلیقه ای گردیده است و از قواعد رسمی حرفه ای تبعیت نمی کند و از این رو “سرعت انتشار اطلاعات ” یک اصل محوری و مرکزی تلقی شده است و همین عاملی شده تا علی رغم وسعت نشر اطلاعات نتوان آن را اطلاعات دقیق وکاملا مستند و مستدل برشمرد چرا که بسیار محتمل است بخشی از آن با حاشیه ها، دست کاریها و جعل ها و…برجسته شده و قسمتی دیگر به دلایل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و…به عمد نادیده گرفته شود.

حتی در حوادث اخیر و سیلابی شدن مناطقی از کشور، گاه کلیپ ها و فیلم ها و اخباری منتشر شده و به اصطلاح وایرال می شد که حتی مربوط به داخل کشور نبود. نمونه ای از آن کلیپی که به اسم سیل کیش جا زده شد و بعد از ساعاتی مشخص شد به سیل چند سال پیش بندر جده عربستان تعلق دارد، دستکاری، فتوشاپ عکس، صدا گذاری و …و انواع و اقسام دستکاری ها در حوزه تولیدات محتوایی رسانه های شهروندی، آلودگی های اطلاعاتی را به بار می آورد که به دلیل سرعت تکثیر، بحران زا و تشدید کننده عوارض یک رویداد است.

از سوی دیگر، با قدرت یابی افزون رسانه های شهروندی، رسانه های رسمی و حرفه ای نیز هرروز به تولیدات آن از کلیپ و فیلم و عکس و… وابسته تر می شوند و چاره ای جز استفاده از محتوای مخلوق آنها ندارند. این امر نشان دهنده آن است که همگرایی و هم پوشانی رسانه ای که چندی است از آن در مجامع علمی و دانشگاهی گفته می شود در حال به ثبوت و ظهور رساندن خود در سپهر رسانه ای جدید جهان است.

در سپهر نورس رسانه ای، رسانه ها به جای رقابت می بایست رفاقت کنند و پوشش های خبری خود را دوشادوش  هم به پیش ببرند. اما این پرسش جدی هم در چنین فضای رسانه ای جلوه نمایی می کند که وقتی فضای رسمی اطلاع رسانی نکته به دست رسانه های شهروندی افتاد و به یکباره و در بازه زمانی کوتاهی، حجم وسیعی از اطلاعات بدون در نظر گرفتن اعتبار واعتماد منتشر شد چه اتفاقی خواهد افتاد؟ ثمره تعلل رسانه های رسمی، فضای خبری آلوده شده و مسموم به اطلاعات و محتوایی است که ثانیه برثانیه برحجم و میزان آن افزون می شود و خود به سیلاب بزرگتری بدل می گردد.

برای اینکه به طور مصداقی تر به این موضوع اشاره کنم، پنجم فروردین سال جاری به یکباره فیلم ها و تصاویری در فضای مجازی (و به ویژه تلگرام ) منتشر شد که خبر از سیل در دروازه قرآن شیراز می داد. برای اطلاع از کم و کیف این واقعه و تایید از یک مرجع معتبرتر من شخصا به شبکه خبر مراجعه کردم و جالب آنکه در اوج نشر مدام سیل شیراز و تلفات و خسارات آن در فضای مجازی، شبکه خبر، اخبار ورزشی نشان می داد.

شبکه خبری که ذات و ماهیت و ماموریت پیدایشش، اطلاع رسانی سریع است. مخاطب این شبکه بیش از آنکه در وهله اول رویداد به تفسیر و تحلیل نیاز داشته باشد به “خبر” محتاج است اما گویی دست اندرکاران این شبکه از مهمترین خبر آن لحظه غافل بودند.

اما همزمان، حجم وسیعی از اطلاعات گسترده تولیدی رسانه های شهروندی راجع به سیل شیراز در کانال های تلگرام و واتس اپ و…در حال انتشار بود. هرچند که از نقطه نظر تخصصی نمی شد تمام آن اطلاعات را پذیرفت و افراد مطلع تر مترصد تایید رسمی واقعه از سوی “مرجع رسانه ای رسمی ” بودند.

بعد ساعاتی که بالاخره رسانه های رسمی تر به خود آمدند و از جمله شبکه خبر به مهم ترین رویداد داخلی آن روز ناگوار پرداخت سراغ همان تصاویری رفت که از دقایقی بعد حادثه سیل دروازه قرآن شیراز از طریق رسانه های شهروندی تولید شده بود. به عبارتی صدا و سیمای فارس، چند ساعت بعد به صحنه حادثه رسیده بود. شاید تا یک ساعت اولیه، فضای خبری با محتوای رسانه های شهروندی تسخیر شد.

رسانه های شهروندی توانسته اند با سوار شدن بر سهپر اینترنت، سپهر اطلاع رسانی را به ویژه در غیاب و رخوت رسانه های رسمی در ید اختیار خویش بگیرند و با قدرت بالای تاثیرگذاری، موج آفرینی خبری کنند. بی گمان در حوادث اخیر سیلابی شدن مناطق غرب و شمال و جنوب کشور، رسانه های شهروندی از دورافتاده ترین مناطق و گمنام ترین جای ها، از دل حوادث و از درون رویدادها، اطلاعات بسیاری منتشر کردند.

نفوذ، جسارت، ریز بینی، حضور ملموس و صدای گویای مردم و… ویژگی های غیر قابل انکار آنهاست. قدرتی که “رییس یک موسسه امدادی رسمی ” را وادار می کند که در پی نشر عکس هایش در یک رستوران لوکس در حین ماموریت در گلستان به طور علنی و در رسانه تلویزیون از مردم عذرخواهی کند یا فریاد واخواهی خانواده سیل زده دارای فرزند معلول در روستایی از لرستان را به گوش مسئولان می رساند و

این توانمندی و قدرت، ستودنی و ارزشمند است که دیگر مسئولان و کارگزاران نمی توانند خود را از تیررس رسانه های شهروندی دور کنند و اگر پیش تر،  افرادی قادر بودند ناتوانی ها و تناقض های رفتارهای ریز و درشت خود را پشت شیشه های مات مخفی کنند اکنون این شیشه ها به مدد “رسانه های شهروندی ” بسیار شفاف و رویت شدنی گردیده است اما همانطور که پیشتر گفته شد آفت جدی اینگونه رسانه ها، امکان بالای انواع “آلودگی های اطلاعاتی ” و جعل ، دستکاری و وارونه سازی حقایق و جهتدارسازی محتوا و.. است.

راهکار مقابله با چنین فضای غبارآلوده و مه اندود نیز انتقال دروازه بانی خبر از حوزه تولید به مصرف است. به عبارت روشن تر تقویت و تحکیم سواد رسانه ای در میان مصرف کنندگان اطلاعات به میزان زیادی مانعی برسرراه نشت اطلاعات غلط و مخدوش است.

سواد رسانه ای، امری مهارتی است که مسئولیت آموزش و آگاهی دهی آن به مردم برعهده فرهیختگان، رسانه ها و نخبگان جامعه است. اگر مخاطبان و مصرفگران محتوای رسانه های شهروندی، از سواد رسانه ای لازم و موثر دربرابر اطلاعات مسموم برخوردار نباشند ذهن و روان آنها دچار یک آشفتگی، تنش و اختلال شده و ممکن است تصمیمات اشتباه بگیرند و یا قضاوت و برداشت های نادرستی را در حکم باورهای صحیح بپذیرند.

دوران رسانه های شهروندی، عصرجدیدی است که هنوز راه زیادی برای پیمودن و به پختگی رسیدن در پیش رو دارد اما اثرات تولیدات آن نزدیک و آنی است، آموزش مهارت “مدیریت مصرف اطلاعات ” و فرهنگ باور و اعتماد به این فضا ضرورتی است که نباید از آن غافل بود.

* دکتر سید رضا هاشمی زاده-  استاد علوم ارتباطات در دانشگاه آزاد اسلامی بندرعباس

   منبع: پایگاه خبری عصر کار  

عکس: ایسنا

 
 

 
 با پیوستن به کانال جدید،همچنان با ما همراه باشید.
در کانال جدید می توانید اخبار، انتقادات و پیشنهادهای خود را برای شورای سردبیری خبرهرمزگان ارسال نمایید.
لینک پیوستن به کانال جدید خبر هرمزگان:
 
نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
آخرین اخبار
قطعی برق اداره‌ کل بهزیستی به‌ علت بدهی ۲۰۰ میلیون تومانی ۲۸۸ نفر در تصادفات رانندگی هرمزگان جان باختند شش نماینده مجلس در تذکری خواستار شدند: توقف عملیات ساخت مرکز پرورش میگو در محدوده ژئوپارک قشم خطر جدی اخراج قشم از یونسکو ثبت طلاق در دفاتر رسمی سهمیه‌بندی شد/ هرمزگان بیشترین سهمیه کشور را گرفت تمساح خلیج فارس اعدام شد حاجی آباد رکوردار بارندگی شد قطار بندرعباس- تهران از ريل خارج شد تصادف مرگبار در بزرگ‌راه رجایی بندرعباس زلزله 5.2 ریشتری حوالی سرگز احمدی در هرمزگان را لرزاند آغاز موج بارشی در هرمزگان بازداشت عوامل کیک‌های آلوده/ وزیر کشور: نیت مرتکبان تفریح بود سیل ۵۱ مدرسه بخش گافر و پارامون بشاگرد را تعطیل کرد بازداشت مدیرعامل سابق پست بانک هرمزگان هشدار درباره خطر لاشه دام های تلف شده در شرق هرمزگان/ دامپزشکی: مردم گزارش دهند ارسال کمک های منطقه ویژه اقتصادی پارسیان به سیل زدگان اعلام اسامی مصدومین و جان‌باختگان حادثه اتوبوس"مشهد- بندرعباس" بازداشت دو عضو اصلی باند قاچاق کفش در هرمزگان رمزگشایی از "جعبه سیاه" نفتکش سانچی دستور تخلیه روستاهای مجاور با سیل صادر شد واژگونی مرگبار اتوبوس مشهد - بندرعباس/ 7 کشته 31 مصدوم هرمزگانی ها برای باران رگباری آماده باشند/ تردد دریایی بندرعباس به قشم بسته شد کوهنوردان گمشده به بندرعباس رسیدند ۱۳۲۰ مادر باردار در مناطق سیل زده/ اعزام گروه واکنش سریع علوم پزشکی به جاسک طغیان بی‌سابقه رودخانه‌های فصلی در جاسک/ قطع راه‌های مواصلاتی با بشاگرد و سیستان و بلوچستان خروج از بحران کم آبی/ ۲۰۳ میلیون مترمکعب آب وارد سدهای هرمزگان شد بازگشایی مسیر اصلی میناب – جاسک ۱۱۰ خانوار در جاسک اسکان موقت داده شدند جستجوی کوهنوردان گمشده تهرانی در فین بدون بالگرد آغاز شد+ تکمیلی/ کوهنوردان در سلامت هستند صلاحیت ۳۰ داوطلب نمایندگی مجلس شورای اسلامی در هرمزگان تایید شد فروش کیف و کفش بدون شناسه ممنوع اعلام شد/ مدارک گمرکی کافی نیست چهار کوهنورد در منطقه سیلابی فین گیر افتاده اند تخلیه ۴ روستای سیل زده در جاسک/ استمداد از تکاوران ارتش همدردی مردم بندرعباس با خانواده جانباختگان هواپیمای اوکراینی جمع‌آوری ۲۷۰ تُن گِل و لای از معابر شهر قشم و درگهان 10 جاده در هرمزگان مسدود است کشف جسد جوان کوخردی در منطقه مروای بستک آخرین خبر از میزان بارندگی ها در هرمزگان/ قشم در صدر هدف قرار گرفتن هواپیمای اکراین با موشک ایران تایید شد/ خطای انسانی عامل حادثه است در پی هشدار هواشناسی بخشی از مدرسه های هرمزگان فردا شنبه تعطیل است درگیری طایفه ای خونین در میناب/ یک کشته و زخمی هشدار ورود سامانه بارشی فعال/ دستگاه‌های اجرایی و امدادی در آماده باش محیط زیست و میراث فرهنگی از مردم عقب مانده اند شلیک ده ها فروند موشک زمین به زمین/ پایگاه آمریکایی عین الاسد در هم کوبیده شد مقام معظم رهبری: به روح سردار سلیمانی تعظیم می‌کنم/ دیشب یک سیلی زده شد، اما حضور مفسده‌انگیز آمریکا باید تمام شود چهار مجروح هرمزگانی از بیمارستان کرمان مرخص شدند سامانه بارشی پنجشنبه وارد هرمزگان می‌شود مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان درگذشت تازه‌ترین جزئیات از جانباختگان تشییع پیکر شهید سلیمانی/ آمار جانباختگان از 50 نفر گذشت اولویت استفاده از ساحل مُکسّر بندر مُقام گردشگری است مشاهده آرشیو
  • پر بازدیدترین ها
  • پر بحث ترین ها
تمامي حقوق مادي و معنوي اين سايت متعلق به خبر هرمزگان است و استفاده از مطالب، با ذکر منبع بلامانع است.