امروز
گروه خبري : هرمزگان در فضای مجازی
تاريخ انتشار : 1398/01/24 - 16:41 كد :2090
بحران های طبیعی؛ رسانه های شهروندی و آلودگی اطلاعاتی*
خبر هرمزگان- امروزه روزنامه نگاری شهروندی در تلفیق و هم پیوستگی با فضای مجازی، رسانه های شهروندی را پدید آورده اند.

امروزه روزنامه نگاری شهروندی در تلفیق و هم پیوستگی با فضای مجازی، رسانه های شهروندی را پدید آورده اند.

رسانه‌های شهروندی گونه جدیدی از تولید تا مصرف اطلاعات واخبار را خلق کرده اند. روزنامه‌نگاری شهروندی با تجهیز و همقرانی با رسانه‌های مجازی، فاصله تولید تا مصرف اطلاعات را به صفر رسانده است و اقسام اطلاعات از لحظه تهیه تا موقع توزیع و حتی مصرف ،گاه زمان چندثانیه ای را می پیماید.

رسانه های مجازی، وب بنیاد و وب پایه اند و بر بستر اینترنت و نت معنا و مفهوم پیدا می کنند که نتیجه غایی آن، تولید و انباشت حجم وسیع اطلاعات پراکنده به شکل های متفاوت نوشتاری، تصویری و صوتی و هم آمیخته (مولتی مدیا) است که می‌تواند ابعاد یک رویداد و ماجرای اتفاق افتاده را در ابعادی وسیع  ودر حین حال ریز و جزیی به نمایش گذارد.

در حوادث چند هفته گذشته سیل وطغیان رودخانه ها و سرریز سدها و …در جاهای مختلف کشور از گلستان تا فارس و لرستان و خوزستان؛ رسانه های شهروندی از زمان و درون حادثه و در دل رویداد در حال وقوع به طور دقیق و بسان شاهد عینی توانستند آنچه را روی داده از نظرهای مختلف نشان دهند.

اما علی رغم قدرت قابل درک و سیطره انداز رسانه های شهروندی، تهدید جدیی که اینگونه رسانه ها را با آفت جدی رو درو می سازد “آلودگی اطلاعاتی” است.

رسانه های رسمی و کلاسیک از قبیل شبکه های تلویز یونی، روزنامه ها و…از طریق مجاری و دروازه های خاص و دقیقی کنترل می شوند، سردبیری، نظارت و پایش بر اینگونه رسانه ها با توجه به “لزوم جوابگویی قانونی ” موضوعی حیاتی و حتی حیثیتی است و “ویراستاری محتوایی و صوری ” با این منطق ساختاری همراه است تا ” اعتبار منبع ” زایل نشده  و “اعتماد مخاطب ” خدشه دار آسیب نبیند و اجزای نظارتی به طور مستمر بر حفظ این دو عامل موثر تاکید و وسواس به خرج می دهند.

تاکید بر معتبر بودن منبع و دقیق بودن اطلاعات و صحت آن، سرعت چرخش اطلاعات را کند می کند. در رسانه های شهروندی برآمده از فضای مجازی، روند و رویه “ویراستاری ” حذف شده و یا بسیار شخصی و سلیقه ای گردیده است و از قواعد رسمی حرفه ای تبعیت نمی کند و از این رو “سرعت انتشار اطلاعات ” یک اصل محوری و مرکزی تلقی شده است و همین عاملی شده تا علی رغم وسعت نشر اطلاعات نتوان آن را اطلاعات دقیق وکاملا مستند و مستدل برشمرد چرا که بسیار محتمل است بخشی از آن با حاشیه ها، دست کاریها و جعل ها و…برجسته شده و قسمتی دیگر به دلایل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و…به عمد نادیده گرفته شود.

حتی در حوادث اخیر و سیلابی شدن مناطقی از کشور، گاه کلیپ ها و فیلم ها و اخباری منتشر شده و به اصطلاح وایرال می شد که حتی مربوط به داخل کشور نبود. نمونه ای از آن کلیپی که به اسم سیل کیش جا زده شد و بعد از ساعاتی مشخص شد به سیل چند سال پیش بندر جده عربستان تعلق دارد، دستکاری، فتوشاپ عکس، صدا گذاری و …و انواع و اقسام دستکاری ها در حوزه تولیدات محتوایی رسانه های شهروندی، آلودگی های اطلاعاتی را به بار می آورد که به دلیل سرعت تکثیر، بحران زا و تشدید کننده عوارض یک رویداد است.

از سوی دیگر، با قدرت یابی افزون رسانه های شهروندی، رسانه های رسمی و حرفه ای نیز هرروز به تولیدات آن از کلیپ و فیلم و عکس و… وابسته تر می شوند و چاره ای جز استفاده از محتوای مخلوق آنها ندارند. این امر نشان دهنده آن است که همگرایی و هم پوشانی رسانه ای که چندی است از آن در مجامع علمی و دانشگاهی گفته می شود در حال به ثبوت و ظهور رساندن خود در سپهر رسانه ای جدید جهان است.

در سپهر نورس رسانه ای، رسانه ها به جای رقابت می بایست رفاقت کنند و پوشش های خبری خود را دوشادوش  هم به پیش ببرند. اما این پرسش جدی هم در چنین فضای رسانه ای جلوه نمایی می کند که وقتی فضای رسمی اطلاع رسانی نکته به دست رسانه های شهروندی افتاد و به یکباره و در بازه زمانی کوتاهی، حجم وسیعی از اطلاعات بدون در نظر گرفتن اعتبار واعتماد منتشر شد چه اتفاقی خواهد افتاد؟ ثمره تعلل رسانه های رسمی، فضای خبری آلوده شده و مسموم به اطلاعات و محتوایی است که ثانیه برثانیه برحجم و میزان آن افزون می شود و خود به سیلاب بزرگتری بدل می گردد.

برای اینکه به طور مصداقی تر به این موضوع اشاره کنم، پنجم فروردین سال جاری به یکباره فیلم ها و تصاویری در فضای مجازی (و به ویژه تلگرام ) منتشر شد که خبر از سیل در دروازه قرآن شیراز می داد. برای اطلاع از کم و کیف این واقعه و تایید از یک مرجع معتبرتر من شخصا به شبکه خبر مراجعه کردم و جالب آنکه در اوج نشر مدام سیل شیراز و تلفات و خسارات آن در فضای مجازی، شبکه خبر، اخبار ورزشی نشان می داد.

شبکه خبری که ذات و ماهیت و ماموریت پیدایشش، اطلاع رسانی سریع است. مخاطب این شبکه بیش از آنکه در وهله اول رویداد به تفسیر و تحلیل نیاز داشته باشد به “خبر” محتاج است اما گویی دست اندرکاران این شبکه از مهمترین خبر آن لحظه غافل بودند.

اما همزمان، حجم وسیعی از اطلاعات گسترده تولیدی رسانه های شهروندی راجع به سیل شیراز در کانال های تلگرام و واتس اپ و…در حال انتشار بود. هرچند که از نقطه نظر تخصصی نمی شد تمام آن اطلاعات را پذیرفت و افراد مطلع تر مترصد تایید رسمی واقعه از سوی “مرجع رسانه ای رسمی ” بودند.

بعد ساعاتی که بالاخره رسانه های رسمی تر به خود آمدند و از جمله شبکه خبر به مهم ترین رویداد داخلی آن روز ناگوار پرداخت سراغ همان تصاویری رفت که از دقایقی بعد حادثه سیل دروازه قرآن شیراز از طریق رسانه های شهروندی تولید شده بود. به عبارتی صدا و سیمای فارس، چند ساعت بعد به صحنه حادثه رسیده بود. شاید تا یک ساعت اولیه، فضای خبری با محتوای رسانه های شهروندی تسخیر شد.

رسانه های شهروندی توانسته اند با سوار شدن بر سهپر اینترنت، سپهر اطلاع رسانی را به ویژه در غیاب و رخوت رسانه های رسمی در ید اختیار خویش بگیرند و با قدرت بالای تاثیرگذاری، موج آفرینی خبری کنند. بی گمان در حوادث اخیر سیلابی شدن مناطق غرب و شمال و جنوب کشور، رسانه های شهروندی از دورافتاده ترین مناطق و گمنام ترین جای ها، از دل حوادث و از درون رویدادها، اطلاعات بسیاری منتشر کردند.

نفوذ، جسارت، ریز بینی، حضور ملموس و صدای گویای مردم و… ویژگی های غیر قابل انکار آنهاست. قدرتی که “رییس یک موسسه امدادی رسمی ” را وادار می کند که در پی نشر عکس هایش در یک رستوران لوکس در حین ماموریت در گلستان به طور علنی و در رسانه تلویزیون از مردم عذرخواهی کند یا فریاد واخواهی خانواده سیل زده دارای فرزند معلول در روستایی از لرستان را به گوش مسئولان می رساند و

این توانمندی و قدرت، ستودنی و ارزشمند است که دیگر مسئولان و کارگزاران نمی توانند خود را از تیررس رسانه های شهروندی دور کنند و اگر پیش تر،  افرادی قادر بودند ناتوانی ها و تناقض های رفتارهای ریز و درشت خود را پشت شیشه های مات مخفی کنند اکنون این شیشه ها به مدد “رسانه های شهروندی ” بسیار شفاف و رویت شدنی گردیده است اما همانطور که پیشتر گفته شد آفت جدی اینگونه رسانه ها، امکان بالای انواع “آلودگی های اطلاعاتی ” و جعل ، دستکاری و وارونه سازی حقایق و جهتدارسازی محتوا و.. است.

راهکار مقابله با چنین فضای غبارآلوده و مه اندود نیز انتقال دروازه بانی خبر از حوزه تولید به مصرف است. به عبارت روشن تر تقویت و تحکیم سواد رسانه ای در میان مصرف کنندگان اطلاعات به میزان زیادی مانعی برسرراه نشت اطلاعات غلط و مخدوش است.

سواد رسانه ای، امری مهارتی است که مسئولیت آموزش و آگاهی دهی آن به مردم برعهده فرهیختگان، رسانه ها و نخبگان جامعه است. اگر مخاطبان و مصرفگران محتوای رسانه های شهروندی، از سواد رسانه ای لازم و موثر دربرابر اطلاعات مسموم برخوردار نباشند ذهن و روان آنها دچار یک آشفتگی، تنش و اختلال شده و ممکن است تصمیمات اشتباه بگیرند و یا قضاوت و برداشت های نادرستی را در حکم باورهای صحیح بپذیرند.

دوران رسانه های شهروندی، عصرجدیدی است که هنوز راه زیادی برای پیمودن و به پختگی رسیدن در پیش رو دارد اما اثرات تولیدات آن نزدیک و آنی است، آموزش مهارت “مدیریت مصرف اطلاعات ” و فرهنگ باور و اعتماد به این فضا ضرورتی است که نباید از آن غافل بود.

* دکتر سید رضا هاشمی زاده-  استاد علوم ارتباطات در دانشگاه آزاد اسلامی بندرعباس

   منبع: پایگاه خبری عصر کار  

عکس: ایسنا

 
 

 
 با پیوستن به کانال جدید،همچنان با ما همراه باشید.
در کانال جدید می توانید اخبار، انتقادات و پیشنهادهای خود را برای شورای سردبیری خبرهرمزگان ارسال نمایید.
لینک پیوستن به کانال جدید خبر هرمزگان:
 
نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
آخرین اخبار
روزه سکوت شهردار بندرعباس سه ساله شد کرونا در هرمزگان 8 فوتی دیگر گرفت/ جانباختگان به 555 نفر رسید فرشیدی: مراسم محرم در شهرهای قرمز نباید حضوری برگزار شود/ پخت غذای نذری ممنوع چهارمین شهید مدافع سلامت هرمزگان کرونا در هرمزگان؛ 76 فوتی جدید در 10 روز شش فرد گرفتار در ارتفاعات بندرخمیر نجات یافتند امام جمعه میناب بر اثر ابتلا به کرونا درگذشت شمار فوتی‌های کرونا در هرمزگان به 540 نفر رسید/ 32 نفر با حال وخیم صدای "بندرعباس من کجاست "به پایتخت رسید افزایش مناطق قرمز کرونایی هرمزگان به ۹ شهرستان مرادی: شورای شهر نظارت نکرد، فساد مالی شهرداری بندرعباس خبر بین‌المللی شد کرونا هفته اول مرداد در هرمزگان ۵۵ قربانی گرفت هرمزگان دوباره به وضعیت قرمز کرونا برگشت تایید رسمی بازداشت شهردار منطقه یک بندرعباس به اتهام فساد مالی جریمه ۸۵۰ میلیارد تومانی آلومینیوم المهدی قطعی شد/ صدور دستور بستن حساب های بانکی مالک سابق بازگشت لاک پشت دریایی پوزه عقابی به دریا تمدید محدودیت های کرونایی در هرمزگان/ شمار فوتی ها به 506 نفر رسید نطق تند رییس شورا علیه شهردار بندرعباس: آقای امینی زاده خبر دستگیری ها را شنیده اید؟ کرونا طی چهار روز ۳۵ قربانی در هرمزگان گرفت هشدار وزارت بهداشت؛‌ به کیش سفر نکنید شبکه برق ۱۹ روستای لیردف جاسک گرفتار توفان شد فوتی های کرونا در هرمزگان از 500 نفر گذشت/ 5 فوتی جدید در ۲۴ ساعت فوتی‌های کرونا در هرمزگان دوباره دو رقمی شد/ 12 فوتی در یک روز کرونا در هرمزگان 9 فوتی دیگر گرفت/ شمار جانباختگان به 484 نفر رسید/ حال 25 نفر وخیم است سه خبر رسمی+ یک خبر غیر رسمی؛ سرپرست شهرداری منطقه یک بندرعباس معارفه شد سومین شهید سلامت در هرمزگان/ کرونا، جان لیلا بهمن زاده را گرفت فوتی های کرونا در هرمزگان به 475 نفر رسید/ 9 فوتی جدید در ۲۴ ساعت ۲۲۹ مدرسه ابتدایی با کمتر از ۱۰ دانش آموز در هرمزگان فعالیت دارند فرشیدی: هشت شهرستان هرمزگان قرمز است کرونا در تیرماه هرمزگان ۲۷۷ قربانی گرفت بازداشت کلاهبردار 12 میلیاردی خودرو آتش 3 هزار میلیارد به کشاورزان رودان خسارت زد کرونا در هرمزگان؛ هفت فوتی جدید؛ ۳۶ نفر با حال وخیم گرد و غبار در شرق هرمزگان عضو شورا: فاضلاب بندرعباس به مشکل امنیتی تبدیل شده است کرونا در هرمزگان جان 8 نفر دیگر را گرفت/ فوتی‌ها به 453 نفر رسید انتشار فرم های جعلی استخدام در پالایشگاه ستاره خلیج فارس/ مردم مراقب باشند احتمال خاموشی برق در برخی نقاط هرمزگان کاهش دو روزه‌ی ساعت کار ادارات هرمزگان کرونا در هرمزگان؛ فوت نوجوان 17 ساله آش نخورده و دهن سوخته فوتی های کرونا در تیرماه به ۲۴۶ نفر رسید/ ۱۱ فوتی جدید در ۲۴ ساعت ۳۱ مرداد، پایان مهلت ثبت نام ۲۷۸ هزار دانش آموز هرمزگانی خروش دریای عمان و خلیج فارس/ شناورها احتیاط کنند کرونا در هرمزگان جان 11 بیمار دیگر را گرفت/ شمار قربانیان به 424 نفر رسید آزاد سازی پرنده کمیاب شکاری در قشم واکنش پلیس به اظهارات یک مدیر شهرداری: برخورد سلیقه ای نداریم کرونا در هرمزگان؛ ۱۲ فوتی در یک روز/ جهش تعداد بیماران با حال وخیم در آی سی یو نجات جان بیماران کرونایی با پادتن ضد ویروس ثبت نام دانش آموزان هرمزگانی اینترنتی شد مشاهده آرشیو
  • پر بازدیدترین ها
  • پر بحث ترین ها
تمامي حقوق مادي و معنوي اين سايت متعلق به خبر هرمزگان است و استفاده از مطالب، با ذکر منبع بلامانع است.